Bractwo Literackie w Lipnicy Murowanej miało powstać bardzo wcześnie, bo już około 1350 roku. Wspomina o tym B. Kumor podając, że w XIV wieku oprócz Lipnicy istniało w Krakowie, Raciborzu, Bochni, Lwowie, Krośnie, Lublinie i Sandomierzu.

Figura "Madonny Lipnickiej" z lat ok. 1370. Fundacja Bractwa Literackiego. Figura ta znajdowała się w kaplicy literatów.

Pierwszą informacją, która pośrednio wskazuje na istnienie w Lipnicy jakiegoś bractwa lub cechu jest wzmianka w aktach biskupich z dnia 11 lipca 1465 roku. Otóż do pobliskiej Uszwi, która była własnością biskupów krakowskich udali się radni miasta Lipnicy i przedstawiciele społeczności wiernych wraz z proboszczem Wincentym, aby biskup krakowski Jan z Brzezia rozstrzygnął spór jaki między nimi zaistniał odnośnie Służby Bożej i duszpasterstwa. Oprócz innych rozstrzygnięć biskup polecił, aby proboszcz nie przeszkadzał w sprzedawaniu świec. Zastrzegł się jednak biskup, że nie wolno tych świec sprzedawać w kościele ani w drzwiach kościelnych, ale poza kościołem. Tego maja dopilnować rajcy miejscy.

Może to jest pośrednia wzmianka o istnieniu jakiegoś bractwa, a może nawet literackiego, które w swoim statucie miało min. także stwierdzenie: „do tego Bractwa należeli najznakomitsi obywatele miasta na czele z radnym i burmistrzem, ich zaś żony i córki, każda z gorejącą świecą w ręku asystowały temu nabożeństwu…”
Niektórzy wiążą początek tego Bractwa z fundacją wójta lipnickiego Łukasza Waldorfa, który w roku 1483 ufundował ołtarz Wniebowzięcia w starej kaplicy kościoła farnego i uposażył jego altarystę dziesięciną od mlewa z dwóch młynów wójtowskich, znajdujących się na Przedmieściu Dolnym. Wyraźne wzmianki o istnieniu Bractwa Literackiego w Lipnicy mamy dopiero z lat 1513, 1527, 1539. W „Regestrum Contributionis” z roku 1513 w Lipnicy są wymienieni oprócz proboszcza trzej wikariusze i kapłan Stanisław od Bractwa Literackiego, który płaci dwa grosze podatku. Natomiast w roku 1527 nadal prebendariuszem Bractwa Literatów jest Stanisław, który zapłacił 3 grosze podatku. W następnej księdze kontrybucji z roku 1539 jest wspomniane, że od Literatów zapłacono 4 grosze.
O istnieniu Bractwa Literackiego w Lipnicy dość obszernie i wyraźnie wspomina dopiero wizytacja z roku 1596, która stwierdza, że w Lipnicy jest Bractwo Literatów, które ma w każdą niedzielę i święto śpiewaną mszę świętą. Bractwo to posiada w kaplicy kościoła parafialnego swój ołtarz odrębny od ołtarza świętego Jana Jałmużnika i trzeciego ołtarza Wniebowzięcia NMP i Jana Chrzciciela. Bractwo Literackie jako swoje uposażenie posiada łan ziemi leżący obok łanów proboszcza, który to łan ziemi jest uprawiany przez samych literatów
Do roku 1664 altarystą ołtarza Matki Bożej i świętego Jana Jałmużnika był Andrzej Kurczabkowicz. Po jego śmierci został zamianowany przez magistrat lipnicki altarysta ołtarza Matki Bożej i świętego Jana Jałmużnika, Jakub Tarłowski. W sporze z proboszczem Marcinem Sierawskim przed Konsystorzem Krakowskim w dniu 25.08. 2006 r. Jakub Tarłowski wyraźnie jest nazywany wikariuszem i altarystą Bractwa Literackiego.
Dekret ustanawiający w Lipnicy Murowanej wikariuszy – mansjonariuszy z roku 1769 informuje, że były w Lipnicy 3 alterie, a do tego czasu jest jedynie altarysta Bractwa Literackiego „tituli S. Joannis”. To również świadczyło, że Bractwo Literatów jeszcze istniało i miało pod opieką ołtarz świętego Jana Chrzciciela i zadanie walki z analfabetyzmem.
Starożytne Bractwo Literackie w Lipnicy Murowanej, tak bardzo zasłużone przy podtrzymywaniu kulturalnego poziomu miasta przestało istnieć na mocy dekretu nadwornego cesarza Józefa II z dnia 9 VIII 1783 roku, który znosił wszystkie bractwa kościelne. Uposażenie zaś Bractwa Literackiego zostało włączone do nowozorganizowanego przez władze austriackie Funduszu Religijnego. Charakterystyczne, że późniejsze dokumenty z XIX wieku wspominając o Bractwie Literackim podają dokładnie obowiązki jakie ciążyły na członkach bractwa i kapłanie, który kierował bractwem. Te przekazy dokumentów świadczą chyba o tym, że choć bractwo to urzędowo zostało zniesione, nadal odbywały się nabożeństwa związane z tym bractwem i nieistniejącą już alteria.
Władzę w bractwie dzierżył jeden lub więcej członków. Nazywano ich różnie: starszymi, seniorami, przełożonymi, prefektami lub oficjantami. Zwykle było ich dwóch lub czterech. W Lipnicy również byli Seniorzy, świadczy o tym dokument z roku 1662, gdy Grzegorz Mazurkiewicz darował „na ręce Seniorów dla Bractwa Literackiego ogród wartości 80 złotych”.
Właściwym kierownikiem bractwa był z reguły kapłan zwany „ojcem duchownym”. Do jego obowiązków należały sprawy odnoszące się do nabożeństw, a także między innymi czuwanie nad wypełnianiem przez członków przyjętych na siebie obowiązków, przewodniczenie na posiedzeniach bractwa oraz zwierzchnia troska o kancelarię i bibliotekę bracką.
Bardzo ważną rzeczą dla każdego bractw były jego statuty. Określały one pole działania bractwa oraz były odzwierciedleniem dążeń ówczesnych ludzi. Podawały przede wszystkim regułę życia religijnego i społecznego jaką powinni się kierować jego członkowie.
W wykazie Mszy świętych fundacyjnych znajduje się taki oto skrót statutów Bractwa Literackiego wypisany z Bractwa Literackiego przy kościele Bożego Ciała w Krakowie, które to bractwo zostało wprowadzone bullą papieską w 1347 roku, a zatwierdzone w roku 1473 i potwierdzone w 1796 roku.
Członkowie Bractwa Literatów mogli zyskiwać odpusty zupełne:
- w samo święto Zwiastowania NMP, które było największym świętem bractwa,
- na święto patrona bractwa
- w dniu zapisania się do bractwa
- w godzinę śmierci
odpusty cząstkowe:
- na każde święto NMP siedem lat odpustu i tyleż quadregan,
- w każdą sobotę podczas litanii loretańskiej 100 dni odpustu.
Ciekawą modlitwą odmawianą często, a niekiedy i codziennie, była „Koronka literacka czyli siedem tajemnic w jednej tajemnicy Zwiastowania Maryi przez Archanioła Gabriela razem zawartych”. Na jedno zezwolenie Najświętszej Panny zwiastującemu archaniołowi siedmiorakie stają się cuda:
1. Bóg człowiekiem.
2. Człowiek Bogiem.
3. Panna Matką.
4. Matka Panną.
5. Służebnica przez naturę, nieba i ziemi Monarchinią i Panią.
6. Wczesnym przybytkiem tego, którego niebo i ziemia ogarnąć nie mogły – a to wszystko.
7. Niemniej cudownym sposobem Trójcy Przenajświętszej, za obraniem Przedwiecznego Ojca za upodobaniem Jednorodzonego Syna i za sprawą Ducha Świętego.

Fragment dokumentu "Opisanie Bractwa Literackiego"

Duszpasterze altaryści kierujący Bractwem Literackim w Lipnicy

1. Stanisław, altarysta Bractwa Literackiego
2. Jan z Krakowa, altarysta świętego Jana Chrzciciela
3. Stanisław z Brzezia, altarysta świętego Sebastiana i Fabiana
4. Maciej altarysta świętego Jana Chrzciciela
5. Jakub z Bobowej, altarysta świętego Jana Chrzciciela
6. Marcin, altarysta
7. Sebastian z Żarnowca, altarysta Wniebowzięcia NMP i świętego Jana Chrzciciela
8. Walenty Pszczółka z Lipnicy, altarysta świętego Jana Jałmużnika
9. Andrzej Kurczabkowicz, altarysta Matki Bożej i świętego Jana Jałmużnika
10. Jakub Tarlowski, altarysta Bractwa Literackiego, Matki Bożej, świętego Jana Jałmużnika
11. Andrzej Mogileński, altarysta Bractwa Literackiego i Matki Bożej
12. Franciszek Przytkowic, altarysta Bractwa Literackiego
13. Ignacy Jaroszewicz, altarysta Bractwa Literackiego
14. Mikołaj Stankiewicz, altarysta Bractwa Literackiego
15. Mikołaj Czyżowski, altarysta świętego Jana Chrzciciela
16. Wojciech Suchocki, altarysta Bractwa Literackiego i świętego Jana Chrzciciela
17. Dionizy Piechuciński, altarysta świętego Jana Chrzciciela
18. Stanisław Pilecki, altarysta świętego Jana Chrzciciela
19. Piotr Romański, altarysta świętego Jana Chrzciciela
20. Tomasz Skowroński, altarysta Wniebowzięcia NMP
21. Albert Górecki, altarysta Wniebowzięcia NMP
22. Jan Dołkiewicz, altarysta świętego Jana Chrzciciela
23. Marcin Szpernagiewicz, altarysta świętego Krzyża
24. Krzysztof Sobierajski, altarysta Bractwa Literackiego, świętego Jana Chrzciciela
25. Piotr Załupski, altarysta Bractwa Literackiego i świętego Jana Chrzciciela.