Nieodłączną częścią kultu
świętych jest prezentacja ich wizerunków. Powstawały one i powstają
spontanicznie, a ich wyobrażenia są różnorodne, zarówno w treści jak i w
formie.

Ikonografia powstała ku czci św. Szymona z Lipnicy rozwijała się
stosunkowo wcześnie, jeszcze przed beatyfikacją, co było wyrazem uznania
świętości Szymona jeszcze za czasu jego życia. Dawne i tworzone
współcześnie wizerunki, nawiązują bezpośrednio do wydarzeń z jego
zakonnej posługi, utrwalają też sceny sprawionych za przyczyną Szymona
cudów, które przekazała ustna tradycja.
W
ikonografii św. Szymon z Lipnicy przedstawiany jest zazwyczaj jako
kaznodzieja – głoszący słowo Boże, takim bowiem zapamiętali go jemu
współcześni. Od najwcześniejszych lat zakonnych dał się poznać Szymon
jako doskonały mówca, żarliwy kaznodzieja. Motyw kaznodziei przewija się
zatem w różnych miejscach i formach jego wizerunku.
Inną formą prezentacji
Szymona są wizerunki, na których Święty przedstawiony jest w modlitewnej
ekstazie i
orędownictwie. Jego biograf L. Skrobkowic pisał: „Prócz nieba nie
zwracał oczu na nic, nie dotykał spraw innych”. Modlitwa była jego
najważniejszą istotą bytu „Cokolwiek mu od nauki zostawało czasu –
wszystek na modlitwach i rozważaniu rozlicznych dobrodziejstw Bożych
trawił”. Toteż wiele wizerunków św. Szymona prezentuje ten motyw jego
doczesnej postawy.
Lipniczanie modląc się do
swego świętego ziomka wierzyli, iż wyjedna im swym pośrednictwem łaski u
Boga. Wiele wizerunków przedstawia go jak oręduje u Maryi za Lipnicą i
swymi rodakami.
Powszechnie
znana jest samarytańska postawa św. Szymona. Wykazał ją szczególnie
dobitnie w czasach epidemii morowego powietrza w Krakowie roku 1482.
Szereg wykonanych wizerunków przypomina tę część jego życia.
Istotną częścią ziemskich
czynów św. Szymona są dokonane przez niego cuda i łaski z Bożej
przyczyny. Stały się one motywem scen przeniesionych na obrazy, a
zarazem atrybutem Świętego. Znany
biograf św. Szymona o. Bogdalski kronikarz bernardyński, podaje dwa
takie wydarzenia.
Oba zaistniały podczas
kontaktów o. Szymona z nowicjuszami i odnoszą się do przekazywanych im
przez Szymona cnót zakonnego posłuszeństwa. Zgromadzonym wokół niego
współbraciom przykazał Szymon wejść boso na żarzące się węgle. Odważył
się to uczynić tylko jeden z nich, wykonując tę próbę bez bólu i
uszczerbku dla swojego zdrowia. O. Szymon przygarnął nowicjusza mówiąc:
„takie cuda sprawia święta cnota posłuszeństwa, ogromnie ważna dla
każdego zakonnika”. Nazwano to później „Próbą posłuszeństwa”. O. Szymon
wyrwał je z ziemi, każąc jednemu z zarozumiałych nowicjuszy zasadzić
drzewko
korzeniami
do góry. Gdy ten odmówił, gdyż drzewko tak posadzone uschnie, zrobił to
sam przykazując jedynie nowicjuszowi dbać o jego podlewanie. Drzewko
wyrosło po latach na okazałe drzewo.
Ten cud Szymona stał się
jego atrybutem. Został niejednokrotnie przedstawiony przez artystów w
swych wizerunkach z drzewkiem dębu ustawionym korzeniami do góry.
Znane są też prezentacje
św. Szymona z bochenkiem chleba. Nawiązują one do przekazywanej z
pokolenia na pokolenie tradycji cudu z dziecięcych lat Szymona.

Przeniesieniem tradycji do ikonografii są też wizerunki ze sceną
przemywania oczu cudowną wodą ze studni Szymona, którą własnoręcznie
wykopał w 1472 r.
Postać Szymona
przedstawiana jest przeważnie jako postać pojedyncza, ale w części
wizerunków widnieje w orszaku świętych, polskich świętych, w tzw.
„Chórze Świętych”.
Prezentujemy przegląd
wizerunków św. Szymona z Lipnicy w formie fotografii i opisu. Pozwoli to
oddać zamysły tworzących je artystów i fundatorów, a zarazem szerzej
udostępnić te wizerunki wyznawcom kultu naszego rodaka. W okresie z górą
500, odkąd trwa kult św. Szymona z Lipnicy tych wizerunków powstało
wiele, jest ich
ponad
100. Z oczywistych względów najwięcej jest ich na jego ziemi rodzinnej
oraz w Krakowie w klasztorze O.O. Bernardynów, gdzie prowadził swe życie
zakonne, czynił cuda i zmarł niosąc posługę potrzebującym. W kościele
klasztornym znajduje się kaplica św. Szymona, gdzie w ołtarzowym
sepulcrum znajdują się doczesne szczątki Świętego. W tejże kaplicy, w
skarbcu oraz w obejściu klasztornym, znajdują się ponadto liczne
artystyczne wizerunki św. Szymona: obrazy, polichromia, witraże,
pomniki, a nawet studnia wykopana rękami Świętego.
Istnienie wizerunków św.
Szymona poza rodzinną Lipnicą i zakonnym Krakowem
związane jest niejednokrotnie z szerzonym kultem przez kapłanów rodaków
w miejscach ich posługi kapłańskiej, a także księży, którzy część swego
kapłańskiego życia wiedli na ziemi świętego Szymona.
Lipnickie wizerunki św.
Szymona (prezentowane w i na obiektach sakralnych)Statua św. Szymona z
Lipnicy, w Rynku. Postać Szymona odtworzona została w tak zwanym
kontrapoście, a przedstawia Świętego jako kaznodzieję. Jest to
jeden
z najczęściej prezentowanych wizerunków. Szymon swą wyciągniętą ręką
błogosławi lipnicką ziemię. Na bazie kolumny znajduje się zaś tablica z
brązu przedstawiająca Szymona niosącego pomoc chorej kobiecie.
Pomnik
przy kościele św. Andrzeja
Św.
Szymon prezentowany jest tu w grupie lipnickich świętych, tzw. „Święte
Zgromadzenie”. Jest to figura ceramiczna wykonana w 2001 r. Św. Szymon w
stroju zakonnym trzyma w rękach pismo święte.

Kościół
p.w. św. Szymona z Lipnicy
Jest to
szczególny wyraz kultu św. Szymona. Kościół wzniesiony został w połowie
XVII w., a więc jeszcze przed beatyfikacją Szymona. To sanktuarium
Świętego mieści wiele wizerunków i znaków jego stałej obecności.
-
Studnia św. Szymona, źródło ujęte formą studni, woda uważana za leczącą
choroby.
- Dzwon
św. Szymona, wisi w górnej arkadzie dzwonnicy – bramie wejściowej.
- Płaskorzeźba, wykuta w kamieniu klęcząca postać św. Szymona nad
wejściem do kościoła
- Witraż, postać Świętego w szczycie fasady kościoła.
- Obraz w ołtarzu głównym, XIX-to wieczna kopia obrazu z kościoła O.O.
Bernardynów z Krakowa, przedstawia tzw. scenę posłuszeństwa.
- Obraz, olej na płótnie, pełna postać św. Szymona z krzyżem i pismem
świętym.
- Polichromia, dwa malowidła na suficie, jedno z nich przedstawia św.
Szymona orędującego do Maryi za Lipnicą, drugie zaś biegnącego Szymona
pośród kwiatów. Wizerunek ten nawiązuje do witrażu Mehoffera w Krakowie.
- Płaskorzeźba, na drzwiczkach tabernakulum wykonanego dla relikwii św.
Szymona. Wizerunek św. Szymona ze sceny posłuszeństwa.
- Relikwie św. Szymona, fragmenty doczesnych szczątków świętego Szymona,
dwa relikwiarze, jeden z nich trwale wystawiony w zagłębieniu tylnej
części mensy ołtarza.




Kościół parafialny p.w.
św. Andrzeja Apostoła

- Chrzcielnica, istotnym
śladem św. Szymona jest tu kamienna chrzcielnica, gdzie przyjął chrzest
późniejszy Święty.
- Malowidło, pełna postać
świętego Szymona z Lipnicy na ścianie prezbiterium, pochodzi z końca XIX
w., poprzez technikę malarską jaka została tutaj użyta imituje rzeźbę.
- Obraz olejny, wizerunek
ten wykonał Czesław Lenczewski. Obraz przedstawia św. Szymona głoszącego
kazanie na tle trzech lipnickich kościołów.
- Obraz olejny, niewielki
wizerunek w szczytowej części nastawy bocznego ołtarza św. Józefa. Obraz
przedstawia św. Szymona udzielającego pomocy chorym .
- Chorągiew cechowa,
malowidło na płótnie prezentuje orędownictwo Szymona do Maryi
- Sztandar, na płótnie
sztandaru znajduje się obraz przedstawiający św. Szymona w gronie
współbraci, kadr ze sceny posłuszeństwa
- Konterfekt, wizerunek w
emalii na stopce monstrancji
Kościół św. Leonarda

Polichromia, na ścianie w
prezbiterium św. Szymon adoruje Najświętszą Marię Pannę. Jest to
najstarszy wizerunek Szymona w Lipnicy, polichromia pochodzi z roku
1711, a więc wykonana została już w 26 lat po beatyfikacji Szymona.
Kapliczki przydrożne
Kult św. Szymona w jego
rodzinnej parafii uwieczniony został także w postaci płaskorzeźb
wypełniających ścianki na kapliczkach. Z jednej strony było to wyrażanie
czci do świętego rodaka, zaś z drugiej uczczenie swojego patrona. Trzeba
bowiem wiedzieć, że ten szczególny kult św. Szymona wyrażał się w
Lipnicy między innymi poprzez nadawanie imienia rodzącym się chłopcom. W
metrykach chrztu w parafii Lipnica Murowana
w latach 1777 - 1977, czyli na przestrzeni 200-tu lat, imię Szymon
otrzymało aż 905 męskich potomków. Przekładało się to z kolei na ilość
wizerunków św. Szymona na fundowanych kapliczkach.
Nawiedzając kapliczki, czy modląc się przy nich, warto zwrócić uwagę na
sceny widniejących malowideł czy płaskorzeźb oraz inskrypcji. Niekiedy
są już trudne do odczytania, gdyż czas i rodzaj materiału nie służy ich
wiecznemu trwaniu.
Na terenie parafii Lipnica Murowana znajduje się 9 kapliczek, na których
występują wizerunki świętego rodaka. W Lipnicy Murowanej jest jedna (nie
licząc jego pomników), w Lipnicy Dolnej jest pięć, w Lipnicy Górnej dwie
i w Borównej jedna.
Lipnica Murowana

Kapliczka Serca Pana Jezusa
Św. Szymon z towarzyszami
- ich postacie wyryte są na postumencie kapliczki za „Nowym” cmentarzem
Jest to scena posłuszeństwa wzorowana na obrazie z kościoła św. Szymona.
Kapliczkę wznieśli Józefa i Szymon Piszczkiewiczowie w roku 1886.
Płaskorzeźba na
postumencie kamiennej kapliczki z Grupą Ukrzyżowania przy drodze z
Lipnicy do centrum Borównej, fundacji A.Sz. Panniaków z 1890 roku. Jest
to pełna postać św. Szymona z uniesionym w prawej ręce krzyżem.
Kapliczka ta wzniesiona
została w 1890 r. z fundacji Szymona i Katarzyny Sysłów. Jest to dzieło
ludowego kamieniarza Teodora Twaroga z Limanowej. Święty rodak
przedstawiony został na płaskorzeźbie w grupie współbraci zakonnych.
Kapliczka stoi przy drodze z Lipnicy Murowanej do Tymowej.
Płaskorzeźba z wizerunkiem
św. Szymona widnieje też na kapliczce ufundowanej przez Szymona i Anną
Włodarczyków. Wykonał ją kamieniarz Teodor Twaróg w 1900 r. Św. Szymon z
Lipnicy przedstawiony jest z księgą i krzyżem. Kapliczka stoi przy
drodze z Lipnicy Murowanej do Tymowej.
Kapliczka – figura
wzniesiona została w 1896 r. z fundacji Szymona i Rozalii Kurków. Pod
rozpiętym na krzyżu Chrystusem stoją pełnoplastyczne rzeźby: Matka Boska
Bolesna i św. Jan Ewangelista. Wizerunek św. Szymona to płaskorzeźba w
typie dewocyjnym – pełna postać z krzyżem i księgą w rękach. Kapliczka
stoi przy drodze z Lipnicy Murowanej do Tymowej.
Wśród wykutych płaskorzeźb
na trzonie kapliczki znajduje się też wizerunek św. Szymona, niesie on
pomoc choremu. Jest to kapliczka ufundowana przez Kazimierza i Mariannę
Kuców w 1878 r. Kapliczka stoi przy drodze z Lipnicy Murowanej do
Tymowej.
Kapliczka została wzniesiona w 1900 r., a jej fundatorami byli Katarzyna
i Jan Piechowie. Jest to kapliczka kamienna zwieńczona krzyżem i
postaciami Matki Boskiej Bolesnej i Jana Ewangelisty. Jedna z
płaskorzeźb przedstawia postać św. Szymona pochylającego się nad chorym.
Kapliczka stoi przy drodze prowadzącej do Gosprzydowej.
Przy drodze z Lipnicy
Murowanej do Nowego Wiśnicza (przysiółek Wymyślna) stanęła pod koniec
XIX w. kamienna kapliczka ufundowana przez Wnęków - Szymona, Jakuba i
Mariannę. Płaskorzeźba znajdująca się na bocznej ściance trzonu
przedstawia pełną postać św. Szymona z krzyżem, księgą i różańcem w
rękach.
Przy drodze prowadzącej
wzdłuż wsi doliną Potoku Górzańskiego, stanęła w roku 1884 kamienna,
słupowa kapliczka z fundacji Polikarpa i Magdaleny Wieciechów.
Płaskorzeźbiona postać św. Szymona zdobi jedną z jej ścianek. Szymon
został przedstawiony na tej płaskorzeźbie jako pocieszyciel cierpiących.
Rysy postaci są wyraziste, a malatura podkreśla głębię płaskorzeźby.
Kapliczkę wykonał Teodor Twaróg.
Należy jeszcze wspomnieć o
wytworzonym szeregu obrazków i innych dewocjonaliach przeznaczonych do
bezpośredniego kultu i stałej osobistej obecności ich wśród nas.