Strona główna   Ziemia Lipnicka www.lipnicamurowana.pl 
 
Wizerunki św. Szymona z Lipnicy

Nieodłączną częścią kultu świętych jest prezentacja ich wizerunków. Powstawały one i powstają spontanicznie, a ich wyobrażenia są różnorodne, zarówno w treści jak i w formie.

Ikonografia powstała ku czci św. Szymona z Lipnicy rozwijała się stosunkowo wcześnie, jeszcze przed beatyfikacją, co było wyrazem uznania świętości Szymona jeszcze za czasu jego życia. Dawne i tworzone współcześnie wizerunki, nawiązują bezpośrednio do wydarzeń z jego zakonnej posługi, utrwalają też sceny sprawionych za przyczyną Szymona cudów, które przekazała ustna tradycja.

W ikonografii św. Szymon z Lipnicy przedstawiany jest zazwyczaj jako kaznodzieja – głoszący słowo Boże, takim bowiem zapamiętali go jemu współcześni. Od najwcześniejszych lat zakonnych dał się poznać Szymon jako doskonały mówca, żarliwy kaznodzieja. Motyw kaznodziei przewija się zatem w różnych miejscach i formach jego wizerunku.

Inną formą prezentacji Szymona są wizerunki, na których Święty przedstawiony jest w modlitewnej ekstazie i orędownictwie. Jego biograf L. Skrobkowic pisał: „Prócz nieba nie zwracał oczu na nic, nie dotykał spraw innych”. Modlitwa była jego najważniejszą istotą bytu „Cokolwiek mu od nauki zostawało czasu – wszystek na modlitwach i rozważaniu rozlicznych dobrodziejstw Bożych trawił”. Toteż wiele wizerunków św. Szymona prezentuje ten motyw jego doczesnej postawy.

Lipniczanie modląc się do swego świętego ziomka wierzyli, iż wyjedna im swym pośrednictwem łaski u Boga. Wiele wizerunków przedstawia go jak oręduje u Maryi za Lipnicą i swymi rodakami.

Powszechnie znana jest samarytańska postawa św. Szymona. Wykazał ją szczególnie dobitnie w czasach epidemii morowego powietrza w Krakowie roku 1482. Szereg wykonanych wizerunków przypomina tę część jego życia.

Istotną częścią ziemskich czynów św. Szymona są dokonane przez niego cuda i łaski z Bożej przyczyny. Stały się one motywem scen przeniesionych na obrazy, a zarazem atrybutem Świętego. Znany biograf św. Szymona o. Bogdalski kronikarz bernardyński, podaje dwa takie wydarzenia.

Oba zaistniały podczas kontaktów o. Szymona z nowicjuszami i odnoszą się do przekazywanych im przez Szymona cnót zakonnego posłuszeństwa. Zgromadzonym wokół niego współbraciom przykazał Szymon wejść boso na żarzące się węgle. Odważył się to uczynić tylko jeden z nich, wykonując tę próbę bez bólu i uszczerbku dla swojego zdrowia. O. Szymon przygarnął nowicjusza mówiąc: „takie cuda sprawia święta cnota posłuszeństwa, ogromnie ważna dla każdego zakonnika”. Nazwano to później „Próbą posłuszeństwa”. O. Szymon wyrwał je z ziemi, każąc jednemu z zarozumiałych nowicjuszy zasadzić drzewko korzeniami do góry. Gdy ten odmówił, gdyż drzewko tak posadzone uschnie, zrobił to sam przykazując jedynie nowicjuszowi dbać o jego podlewanie. Drzewko wyrosło po latach na okazałe drzewo.

Ten cud Szymona stał się jego atrybutem. Został niejednokrotnie przedstawiony przez artystów w swych wizerunkach z drzewkiem dębu ustawionym korzeniami do góry.

Znane są też prezentacje św. Szymona z bochenkiem chleba. Nawiązują one do przekazywanej z pokolenia na pokolenie tradycji cudu z dziecięcych lat Szymona.

Przeniesieniem tradycji do ikonografii są też wizerunki ze sceną przemywania oczu cudowną wodą ze studni Szymona, którą własnoręcznie wykopał w 1472 r.

Postać Szymona przedstawiana jest przeważnie jako postać pojedyncza, ale w części wizerunków widnieje w orszaku świętych, polskich świętych, w tzw. „Chórze Świętych”.

Prezentujemy przegląd wizerunków św. Szymona z Lipnicy w formie fotografii i opisu. Pozwoli to oddać zamysły tworzących je artystów i fundatorów, a zarazem szerzej udostępnić te wizerunki wyznawcom kultu naszego rodaka. W okresie z górą 500, odkąd trwa kult św. Szymona z Lipnicy tych wizerunków powstało wiele, jest ich ponad 100. Z oczywistych względów najwięcej jest ich na jego ziemi rodzinnej oraz w Krakowie w klasztorze O.O. Bernardynów, gdzie prowadził swe życie zakonne, czynił cuda i zmarł niosąc posługę potrzebującym. W kościele klasztornym znajduje się kaplica św. Szymona, gdzie w ołtarzowym sepulcrum znajdują się doczesne szczątki Świętego. W tejże kaplicy, w skarbcu oraz w obejściu klasztornym, znajdują się ponadto liczne artystyczne wizerunki św. Szymona: obrazy, polichromia, witraże, pomniki, a nawet studnia wykopana rękami Świętego.

 

Istnienie wizerunków św. Szymona poza rodzinną Lipnicą i zakonnym Krakowem związane jest niejednokrotnie z szerzonym kultem przez kapłanów rodaków w miejscach ich posługi kapłańskiej, a także księży, którzy część swego kapłańskiego życia wiedli na ziemi świętego Szymona.


 

 

Lipnickie wizerunki św. Szymona (prezentowane w i na obiektach sakralnych)Statua św. Szymona z Lipnicy, w Rynku. Postać Szymona odtworzona została w tak zwanym kontrapoście, a przedstawia Świętego jako kaznodzieję. Jest to jeden z najczęściej prezentowanych wizerunków. Szymon swą wyciągniętą ręką błogosławi lipnicką ziemię. Na bazie kolumny znajduje się zaś tablica z brązu przedstawiająca Szymona niosącego pomoc chorej kobiecie.

Pomnik przy kościele św. Andrzeja

Św. Szymon prezentowany jest tu w grupie lipnickich świętych, tzw. „Święte Zgromadzenie”. Jest to figura ceramiczna wykonana w 2001 r. Św. Szymon w stroju zakonnym trzyma w rękach pismo święte.


Kościół p.w. św. Szymona z Lipnicy

Jest to szczególny wyraz kultu św. Szymona. Kościół wzniesiony został w połowie XVII w., a więc jeszcze przed beatyfikacją Szymona. To sanktuarium Świętego mieści wiele wizerunków i znaków jego stałej obecności.

- Studnia św. Szymona, źródło ujęte formą studni, woda uważana za leczącą choroby.

- Dzwon św. Szymona, wisi w górnej arkadzie dzwonnicy – bramie wejściowej.
- Płaskorzeźba, wykuta w kamieniu klęcząca postać św. Szymona nad wejściem do kościoła
- Witraż, postać Świętego w szczycie fasady kościoła.
- Obraz w ołtarzu głównym, XIX-to wieczna kopia obrazu z kościoła O.O. Bernardynów z Krakowa, przedstawia tzw. scenę posłuszeństwa.
- Obraz, olej na płótnie, pełna postać św. Szymona z krzyżem i pismem świętym.
- Polichromia, dwa malowidła na suficie, jedno z nich przedstawia św. Szymona orędującego do Maryi za Lipnicą, drugie zaś biegnącego Szymona pośród kwiatów. Wizerunek ten nawiązuje do witrażu Mehoffera w Krakowie.
- Płaskorzeźba, na drzwiczkach tabernakulum wykonanego dla relikwii św. Szymona. Wizerunek św. Szymona ze sceny posłuszeństwa.
- Relikwie św. Szymona, fragmenty doczesnych szczątków świętego Szymona, dwa relikwiarze, jeden z nich trwale wystawiony w zagłębieniu tylnej części mensy ołtarza.

 


Kościół parafialny p.w. św. Andrzeja Apostoła

- Chrzcielnica, istotnym śladem św. Szymona jest tu kamienna chrzcielnica, gdzie przyjął chrzest późniejszy Święty.

- Malowidło, pełna postać świętego Szymona z Lipnicy na ścianie prezbiterium, pochodzi z końca XIX w., poprzez technikę malarską jaka została tutaj użyta imituje rzeźbę.

- Obraz olejny, wizerunek ten wykonał Czesław Lenczewski. Obraz przedstawia św. Szymona głoszącego kazanie na tle trzech lipnickich kościołów.

- Obraz olejny, niewielki wizerunek w szczytowej części nastawy bocznego ołtarza św. Józefa. Obraz przedstawia św. Szymona udzielającego pomocy chorym .

- Chorągiew cechowa, malowidło na płótnie prezentuje orędownictwo Szymona do Maryi

- Sztandar, na płótnie sztandaru znajduje się obraz przedstawiający św. Szymona w gronie współbraci, kadr ze sceny posłuszeństwa

- Konterfekt, wizerunek w emalii na stopce monstrancji

Kościół św. Leonarda

 

Polichromia, na ścianie w prezbiterium św. Szymon adoruje Najświętszą Marię Pannę. Jest to najstarszy wizerunek Szymona w Lipnicy, polichromia pochodzi z roku 1711, a więc wykonana została już w 26 lat po beatyfikacji Szymona.

 

 

 

Kapliczki przydrożne

   Kult św. Szymona w jego rodzinnej parafii uwieczniony został także w postaci płaskorzeźb wypełniających ścianki na kapliczkach. Z jednej strony było to wyrażanie czci do świętego rodaka, zaś z drugiej uczczenie swojego patrona. Trzeba bowiem wiedzieć, że ten szczególny kult św. Szymona wyrażał się w Lipnicy między innymi poprzez nadawanie imienia rodzącym się chłopcom. W metrykach chrztu w parafii Lipnica Murowana w latach 1777 - 1977, czyli na przestrzeni 200-tu lat, imię Szymon otrzymało aż 905 męskich potomków. Przekładało się to z kolei na ilość wizerunków św. Szymona na fundowanych kapliczkach.
Nawiedzając kapliczki, czy modląc się przy nich, warto zwrócić uwagę na sceny widniejących malowideł czy płaskorzeźb oraz inskrypcji. Niekiedy są już trudne do odczytania, gdyż czas i rodzaj materiału nie służy ich wiecznemu trwaniu.
Na terenie parafii Lipnica Murowana znajduje się 9 kapliczek, na których występują wizerunki świętego rodaka. W Lipnicy Murowanej jest jedna (nie licząc jego pomników), w Lipnicy Dolnej jest pięć, w Lipnicy Górnej dwie i w Borównej jedna.


 

Lipnica Murowana

Kapliczka Serca Pana Jezusa

Św. Szymon z towarzyszami - ich postacie wyryte są na postumencie kapliczki za „Nowym” cmentarzem Jest to scena posłuszeństwa wzorowana na obrazie z kościoła św. Szymona. Kapliczkę wznieśli Józefa i Szymon Piszczkiewiczowie w roku 1886.


Borówna

Kapliczka na Pagórku

Płaskorzeźba na postumencie kamiennej kapliczki z Grupą Ukrzyżowania przy drodze z Lipnicy do centrum Borównej, fundacji A.Sz. Panniaków z 1890 roku. Jest to pełna postać św. Szymona z uniesionym w prawej ręce krzyżem.


Lipnica Dolna

Kapliczka słupowa

Kapliczka ta wzniesiona została w 1890 r. z fundacji Szymona i Katarzyny Sysłów. Jest to dzieło ludowego kamieniarza Teodora Twaroga z Limanowej. Święty rodak przedstawiony został na płaskorzeźbie w grupie współbraci zakonnych. Kapliczka stoi przy drodze z Lipnicy Murowanej do Tymowej.

 

 

kapliczka słupowa

Płaskorzeźba z wizerunkiem św. Szymona widnieje też na kapliczce ufundowanej przez Szymona i Anną Włodarczyków. Wykonał ją kamieniarz Teodor Twaróg w 1900 r. Św. Szymon z Lipnicy przedstawiony jest z księgą i krzyżem. Kapliczka stoi przy drodze z Lipnicy Murowanej do Tymowej.

 

 

Kapliczka figura krzyża

Kapliczka – figura wzniesiona została w 1896 r. z fundacji Szymona i Rozalii Kurków. Pod rozpiętym na krzyżu Chrystusem stoją pełnoplastyczne rzeźby: Matka Boska Bolesna i św. Jan Ewangelista. Wizerunek św. Szymona to płaskorzeźba w typie dewocyjnym – pełna postać z krzyżem i księgą w rękach. Kapliczka stoi przy drodze z Lipnicy Murowanej do Tymowej.

Kapliczka, figura Matki Bożej Różańcowej

Wśród wykutych płaskorzeźb na trzonie kapliczki znajduje się też wizerunek św. Szymona, niesie on pomoc choremu. Jest to kapliczka ufundowana przez Kazimierza i Mariannę Kuców w 1878 r. Kapliczka stoi przy drodze z Lipnicy Murowanej do Tymowej.

Kapliczka, figura krzyża

Kapliczka została wzniesiona w 1900 r., a jej fundatorami byli Katarzyna i Jan Piechowie. Jest to kapliczka kamienna zwieńczona krzyżem i postaciami Matki Boskiej Bolesnej i Jana Ewangelisty. Jedna z płaskorzeźb przedstawia postać św. Szymona pochylającego się nad chorym. Kapliczka stoi przy drodze prowadzącej do Gosprzydowej.


Lipnica Górna

Kapliczka słupowa

Przy drodze z Lipnicy Murowanej do Nowego Wiśnicza (przysiółek Wymyślna) stanęła pod koniec XIX w. kamienna kapliczka ufundowana przez Wnęków - Szymona, Jakuba i Mariannę. Płaskorzeźba znajdująca się na bocznej ściance trzonu przedstawia pełną postać św. Szymona z krzyżem, księgą i różańcem w rękach.

Kapliczka słupowa

Przy drodze prowadzącej wzdłuż wsi doliną Potoku Górzańskiego, stanęła w roku 1884 kamienna, słupowa kapliczka z fundacji Polikarpa i Magdaleny Wieciechów. Płaskorzeźbiona postać św. Szymona zdobi jedną z jej ścianek. Szymon został przedstawiony na tej płaskorzeźbie jako pocieszyciel cierpiących. Rysy postaci są wyraziste, a malatura podkreśla głębię płaskorzeźby. Kapliczkę wykonał Teodor Twaróg.


Należy jeszcze wspomnieć o wytworzonym szeregu obrazków i innych dewocjonaliach przeznaczonych do bezpośredniego kultu i stałej osobistej obecności ich wśród nas.